Bahasa Melayu Kelantan (Jawi:بهاس ملايو كلنت Dialek Kelantan: Baso Melayu Kelate atau Baso Melayu Klate) merupakan longat Melayu yang dipertuturkan oleh di Negara Bagian Kelantan, Malaysia. Dialek ini juga dipertuturkan di sebahagian Terengganu (di Pulau Perhentian dan Besut) serta sebahagian Kedah seperti di Baling, Sik serta Padang Terap.
Pada dasarnya, Bahasa Melayu dialek Kelantan ini mirip dengan Bahasa Melayu Pattani yang juga dituturkan di sebagian selatan Thailand, tetapi telah dipisahkan dengan keadaan sosial serta politik ke 2 negara tersebut.
Dialek ini mempunyai perbedaan ketara berbanding dengan kebanyakan dialek Bahasa Melayu yang dituturkan di Semenanjung Malaya (terutama Bahasa Melayu Johor), yang menekankan penggunaan vokal [ə] (e pepet seperti perkataan emak). Bahasa Melayu Kelantan memakai peralihan bunyi /e/ seperti lele pada akhir dialek vokal serta penggunaan akhiran /o/, menyebabkan Bahasa Melayu Kelantan yang pekat sangat sulit dipahami oleh penutur Bahasa Melayu yang lain (Kecuali penutur Bahasa Melayu Pattani serta penutur Bahasa Melayu Terengganu yang berhampiran).
Kelantanese: Bahasa Orang Kelantan
Perkataan yang berakhir dengan ‘a’, ‘o’, ‘e’ pepet biasanya (bukan semestinya) akan diganti dengan ‘o’, yang mana sebutan dalam ‘sore’ dan ‘roar’ dalam bahasa Inggeris, bukannya seperti ‘sow’ dan ‘row’.
Dalam BM, ada banyak kata ganda. Tapi disini nak sentuh kata ganda berirama seperti; bukit-bukau, gunung-ganang, putih melepak, segar-bugar, hitam legam dll.
Sia = Sembuh. Kedengaran seperti sial (celaka) / siar (sebar/siaran). Contoh : Luko ambo nok sia doh (salah faham : Luka saya nak siar [merebak])
Tinta, Wacana Martabatkan Bahasa Melayu
Saya – Sayo (urusan rasmi), Ambo(menunjukkan hormat), Kawe (untuk kenalan biasa), Kito (dengan orang yang lebih tua), Aku (dengan sahabat rapat), Oghe (di kalangan keluarga)
Berdasarkan jadual di atas terdapat perbandingan Dr tetapi membawa maksud yang lain dapat dilihat sebagai contohnya ‘baya’ yang membawa maksud bayar dalam dialek Kelantan manakala bahasa Melayu standard pula membawa maksud usia atau umur.
Orang yang berasal dari negeri lain selain Kelantan tidak akan memahami perkataan-perkataan tersebut. Mereka akan bertanya atau membuat memek muka yang menandakan mereka tidak memahami maksud perkataan tersebut.
Mawar Rashid Harap Anak Pandai Cakap Bahasa Kelantan, Siam & Indonesia
Dalam loghat bahasa ini juga terdapat perbezaan yang sedikit penyebutan dari daerah dan kawasan tertentu yang akhiran -ong dan -eng digugurkan atau tdak berbunyi iaitu:
Ii) Jajahan Kota Bharu (Ketereh, Kadok, Kok Lanas, Melor & sesetengah kawasan), Machang, Tanah Merah (sesetengah kawasan), Pasir Mas (sesetengah kawasan), Kuala Krai (sesetengah kawasan). -o dan -é
Peradaban Melayu Timur Laut, Aziz Deraman, Dewan Bahasa dan Pustaka, 2003 – 432 pages, History of Malay civilization in the northeastern Malaysia.
Adaptasi Konsonan Dalam Kata Pinjaman Bahasa Inggeris Dalam Dialek Kelantan
Hikayat Seri Kelantan, Mohd. Taib Osman, Dewan Bahasa dan Pustaka, 2004 – Social Science – 144 pages, Textual criticism on Hikayat Seri Kelantan, a classical Malay literature.
The administration of Islamic law in Kelantan, Abdullah Alwi Haji Hassan, Dewan Bahasa and Pustaka, Dewan Bahasa dan Pustaka, 1996 – Religion – 444 pagesDialek merupakan variasi bahasa apabila variasi bahasa itu masih difahami oleh pengguna dalam sesuatu masyarakat bahasa walaupun ada pembahagian geografi. Dialek Kelantan merupakan salah satu daripada variasi bahasa yang unik dan kaya terutamanya dari segi sebutan, kosa ilmu dan juga makna. Dialek kelantan merupakan dialek melayu yang paling banyak mempunyai beza sebutan dari dialek melayu lain di Semenanjung Malaysia. Selain beza sebutan, dialek Kelantan juga banyak mempunyai perkataan yang berbeza.
Fonologi ialah satu cabang ilmu yang mengkaji tentang sistem bunyi yang diucapkan oleh manusia yang berfungsi atau dalam bahasa yang lebih mudah difahami bahasa yang difahami oleh kedua-dua belah pihak. Fonetik pula bermaksud bidang yang mengkaji segala bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat-alat artikulasi manusia dan ia memberi lambang kepada bunyi-bunyi tersebut. Perbezaan antara kedua-dua bidang kajian ini dapat dijelaskan menerusi jadual berikut:
Perkataan Dalam Dialek Kelantan Yang Patut Anda Tahu
Berdasarkan data yang telah dianalisis, pengkaji memperoleh beberapa contoh dialek Tumpat, Kelantan seperti yang terdapat pada jadual di atas. Terdapat beberapa proses fonologi yang terdapat dalam dialek ini seperti proses pengguguran fonem, penggantian fonem dan sebagainya lagi.
Pembentukan kata atau morfologi ialah bidang yang mengkaji struktur kata, binaan kata, bentuk kata dan golongan kata. Struktur kata ialah susunan bentuk bunyi ujaran atau lambang (tulisan) yang menjadi unit bahasa yang bermakna. Unsur-unsur yang membina sesuatu kata dikenali sebagi morfem. Berdasarkan bentuk dan struktur kata baharu yang dihasilkan, proses morfologi itu dapat dibahagikan kepada beberapa jenis, iaitu pengimbuhan, pemajmukan, penggandaan, dan pengakroniman. Namun, dalam analisis teks lagu dikir barat tersebut hanya terdapat satu proses morfologi iaitu penggandaan.
Berdasarkan kajian yang dijalankan, terdapat bentuk kata penggandaan dalam lagu dikir barat yang bertajuk tanam tembakau ini iaitu penggandaan penuh. Penggandaan penuh ialah proses pengulangan yang menyalin kesemua elemen yang terkandung dalam kata dasar. Contohnya:
Gadis Cina Fasih Berbahasa Melayu Tarik Perhatian Pengguna Tiktok [metrotv]
Selain itu, terdapat juga kata ganda berentak atau pun juga dipanggil sebagai kata ganda berirama. Kata ganda ini ialah proses yang menggandakan kata dasar mengikut rentak bunyi tertentu dalam kata dasar itu. Contohnya:
Selain daripada proses morfologi, aspek penggolongan kata juga turut dibincangkan dalam bidang ini. Golongan kata dalam bahasa Melayu terbahagi kepada empat kelas utama iaitu kata nama, kata kerja, kata adjektif dan kata tugas. Berdasarkan kajian, dialek Tumpat Kelantan juga mempunyai banyak contoh-contoh golongan kata seperti yang terdapat dalam lagu dikir barat yang dijadikan sampel kajian. Contohnya seperti yang terdapat dalam jadual di bawah:
Aspek morfologi yang seterusnya ialah pembentukan leksikal baharu yang terdapat dalam dialek Tumpat Kelantan. Dalam lagu dikir barat yang dijadikan sampel kajian pengkaji, terdapat beberapa contoh leksikal baharu. Contohnya seperti yang terdapat dalam jadual di bawah:
Bahasa Melayu: Kelantan, Terengganu Dan Pahang
Berdasarkan dapatan kajian ini, jelaslah terdapat aspek-aspek morfologi dalam lagu dikir barat dialek Tumpat Kelantan. Antaranya ialah penggandaan, pembentukan leksikal baharu dan aspek penggolongan kata. Melalui aspek-aspek ini, lagu dikir barat akan menjadi lebih menarik serta mampu difahami oleh semua lapisan masyarakat sama ada dari dalam dan luar negeri Kelantan.
Menurut Nik Safiah Karim (2008), pembentukan ayat ialah bidang ilmu bahasa yang mengkaji proses pembinaan ayat. Menurut beliau lagi, pembentukan ayat juga bermaksud bidang yang mengkaji hukum atau rumus tatabahasa yang mendasari kaedah penggabungan dan penyusunan perkataan atau kelompok perkataan untuk membentuk ayat dalam sesuatu bahasa. Nama lain untuk pembentukan kata ialah sintaksis. Salah satu kerangka teori dalam bidang sintaksis yang diasas oleh Chomsky(1995) ialah teori minimalis. Program ini mengandaikan bahawa maklumat morfem sesuatu perkataan dicirikan dalam bentuk fitur dan fitur ini perlu disemak dengan cara yang betul.
Ialah binaan yang terdiri daripada unsur ayat, iaitu unit-unit yang membentuk ayat. Bahagian subjek dan predikat, merupakan bahagian utama yang membentuk klausa atau ayat bahasa Melayu. Subjek dan prediket pula mempunyai unsur-unsur, iaitu sama ada frasa nama (FN), frasa kerja (FK), frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FS).
Precious Life: Blaja Loghat Kelantan
Ialah ayat yang digunakan untuk menimbulkan sesuatu tindakan. Terdiri daripada empat jenis, iaitu ayat suruhan, ayat larangan, ayat silaan dan ayat permintaan. Contoh yang terdapat dalam data kajian:
Frasa ialah satu binaan atau unsur ayat yang terdiri daripada sekurang-kurangnya dua perkataan atau jika terdiri daripada satu perkataan, ia berpotensi untuk diperluas menjadi dua perkataan atau lebih. Frasa tidak boleh dipecahkan kepada subjek dan predikat. Seperti yang diterangkan di atas, ada empat jenis frasa iaitu FN, FK, FA dan FS. Menurut binaannya, frasa dapat dibahagikan kepada dua jenis iaitu frasa endosentrik dan frasa eksosentrik.
Makna merupakan kajian tentang makna perkataan dan penambahan makna sesuatu kata. (Kamus Dewan, 1997: 1228). Secara umumnya ialah ilmu tentang erti atau perubahan erti sesuatu perkataan. Secara khusus pula ialah kajian tentang lambang-lambang atau tanda yang menyatakan makna, hubungan antara makna dengan makna lain serta pengaruh makna terhadap masyarakat. Kajian tentang lambang-lambang atau tanda yang menyatakan makna, hubungan antara makna dengan makna lain serta pengaruh makna terhadap masyarakat.
Video] Terbiasa Kecek Klate Dari Kecil, Gadis Ini Mengaku Tak Reti Cakap Cina
Dalam kajian dialek Tumpat Kelantan, pengkaji mendapati terdapat beberapa kata dalam dialek yang mempunyai perbezaan makna dengan bahasa Melayu standard. Antaranya ialah biso, gaduh, pitah, kigho, loghat, dan juga tebaka.
Dalam bahasa Melayu standard (BMS), perkataan biso/ bisa membawa makna racun sedangkan dalam dialek Tumpat Kelantan perkataan ini membawa maksud hebat atau pun bagus.
Untuk perkataan gaduh pula, dalam bahasa Melayu standard membawa makna perlakuan negatif iaitu bergaduh atau bertumbuk. Manakala dalam dialek Tumpat Kelantan pula perkataan ini membawa makna cepat atau pantas.
Kepelbagaian Bentuk Bahasa
Bagi bahasa Melayu Standard, perkataan ini membawa maksud memintas atau pun melalui jalan yang singkat. Sedangkan dalam dialek Tumpat Kelantan perkataan ini membawa maksud kejar.
Dalam bahasa Melayu standard, perkataan kigho/ kira membawa makna sesuatu perbuatan menjumlahkan sesuatu angka dgn angka-angka lain. Manakala dalam dialek Tumpat Kelantan pula membawa makna hirau atau peduli.
Kata loghat dalam bahasa Melayu standard membawa makna variasi unik pada bahasa pengaturcaraan yang membezakannya daripada bentuk baku bahasa tersebut. Contohnya dialek atau bahasa daerah. Manakala dalam dialek Tumpat Kelantan pula, perkataan ini merujuk kepada cepat atau tergesa-gesa.
Perbezaan Antara Bahasa Melayu Baku Dengan Dialek Kelantan
Bagi bahasa Melayu Standard, perkataan ini membawa maksud sedang atau sudah dimakan api. Manakala dalam dialek Tumpat Kelantan pula, perkataan ini merujuk kepada sejenis pokok iaitu tembakau.
Pragmatik menurut Kamus Dewan edisi keempat merupakan cabang linguistik yang berkaitan dengan kajian tentang makna dan kesan yang timbul daripada penggunaan bahasa dalam situasi tertentu. Menurut Hashim Musa dan Ong Chin Guan (1998: 81) pragmatik ialah teori yang berkait dengan interpretasi ujaran. Tegasnya, hal ini bermakna pragmatik dimanfaatkan untuk menginterpretasi ujaran yang kabur atau taksa, ujaran yang mengalami pengguguran kata kerja atau kata adjektif atau kata yang elipsis dan sebagainya. Walau bagaimanapun, Kamus Linguistik (1997: 192) memerikan perihal pragmatik dalam dua perspektif. Yang pertama, pragmatik yang ditinjau dalam semiotik ialah pengkajian tentang bagaimana tanda dan lambang digunakan oleh manusia untuk berhubung dalam bahasa tertentu. Manakala yang kedua adalah dalam linguistik moden, iaitu pragmatik ialah pengkajian bahasa dari sudut pandangan pengguna, terutama pemilihan yang dibuat, kekangan yang dihadapi ketika menggunakan bahasa dalam interaksi sosial, dan kesan penggunaan bahasa terhadap peserta lain dalam lakuan komunikasi.
Dalam kajian dialek Tumpat Kelantan ini, pengkaji telah meneliti aspek pragmatik dengan memberi perhatian terhadap penggunaan kata ganti nama diri. Namun begitu, dalam data kajian, pengkaji mendapati hanya ada dua kata ganti nama
Komentar